Awaryjne oświetlenie ewakuacyjne powinno działać przez co najmniej godzinę od zaniku oświetlenia podstawowego. Nie oznacza to jednak, że autonomia wynosząca 1 godzinę będzie wystarczająca w każdym obiekcie. Wymagany czas należy ustalić z uwzględnieniem przepisów, rodzaju oświetlenia, sposobu użytkowania budynku, oceny ryzyka oraz przyjętej strategii ewakuacji.
Ile wynosi minimalny czas działania oświetlenia awaryjnego?
Minimalny czas działania awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego wynosi 1 godzinę od zaniku oświetlenia podstawowego. Wymaganie to wynika z § 181 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych.
Rozporządzenie określa krajowe minimum, natomiast szczegółowe zasady projektowania, eksploatacji i kontroli systemu zgodnymi z zasadami wiedzy technicznej przedstawiają aktualne nowelizacje norm:
- PN-EN 1838:2025-05 – dotycząca zastosowania oświetlenia awaryjnego w budynkach,
- PN-EN 50172:2025-04 – dotycząca systemów awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego.
W projekcie należy więc uwzględnić zarówno godzinne minimum wynikające z przepisów, jak i okoliczności, które mogą sugerować zastosowania dłuższego czasu działania.
Czy każda część oświetlenia awaryjnego musi działać przez godzinę?
Czas działania zależy od funkcji danego rodzaju oświetlenia. W przypadku oświetlenia ewakuacyjnego godzina jest wartością minimalną, ale w niektórych zastosowaniach wymagany lub zalecany czas może być dłuższy.
W strefie wysokiego ryzyka czas działania powinien umożliwić bezpieczne zatrzymanie maszyny, wyłączenie instalacji albo zakończenie niebezpiecznego procesu. Jeżeli osiągnięcie stanu bezpiecznego trwa dłużej niż godzinę, system musi działać przez cały okres występowania zagrożenia.
Oświetlenie zapasowe ma natomiast umożliwiać kontynuowanie normalnej działalności. Jego czas działania wynika z potrzeb użytkownika. Jeżeli jednak zmienia ono swoją podstawową funkcję i zaczyna zastępować awaryjne oświetlenie ewakuacyjne, musi spełniać również wymagania stawiane temu oświetleniu, w tym minimalny czas pracy.
Kiedy należy przewidzieć 3 godziny działania?
Trzygodzinny czas działania nie jest powszechnym obowiązkiem dla każdego budynku. Jest rozwiązaniem zalecanym między innymi tam, gdzie ewakuacja może być długotrwała, opóźniona albo utrudniona ze względu na sposób użytkowania obiektu.
Załącznik A do normy PN-EN 50172:2025-04 zaleca uwzględnienie takich czynników jak:
- obecność miejsc przeznaczonych do spania,
- przebywanie osób niezaznajomionych z budynkiem,
- obecność osób z niepełnosprawnościami lub wymagających pomocy,
- złożony układ dróg ewakuacyjnych,
- ewakuacja etapowa albo jej opóźnione rozpoczęcie,
- pozostawanie użytkowników w budynku podczas zaniku zasilania.
Autonomia wynosząca 3 godziny jest rekomendowana między innymi dla hoteli i innych obiektów zakwaterowania, szpitali, domów opieki, centrów terapii i leczenia, zamkniętych lub podziemnych parkingów, lotnisk, dworców kolejowych oraz budynków wysokich.
Dłuższy czas należy rozważyć również w teatrach, kinach, salach widowiskowych, szkołach, obiektach sportowych i miejscach pracy, jeżeli przyjęta strategia zakłada, że ewakuacja nie rozpocznie się bezpośrednio po zaniku oświetlenia podstawowego. Ostateczna wartość powinna wynikać z oceny ryzyka i scenariusza ewakuacji, a nie wyłącznie z rodzaju budynku.
Czym jest lokalne oświetlenie bezpieczeństwa?
Lokalne oświetlenie bezpieczeństwa umożliwia czasowe pozostanie w pomieszczeniu osobom, którym zezwolono na kontynuowanie określonych czynności podczas awarii zasilania. Jest to rozwiązanie uwzględnione w aktualnej normie PN-EN 1838:2025-05.
Czas jego działania ustalany jest na podstawie oceny ryzyka. Musi on uwzględniać rodzaj dozwolonych czynności, możliwość powrotu zasilania oraz czas potrzebny na późniejsze opuszczenie strefy. Procedury organizacyjne powinny zapewniać rozpoczęcie ewakuacji, zanim zostanie wykorzystana rezerwa energii konieczna do bezpiecznego pokonania drogi ewakuacyjnej.
Jak dobrać oprawy do czasu działania 1 lub 3 godzin?
Oprawy należy dobierać na podstawie parametrów uzyskiwanych w trybie awaryjnym dla wymaganego czasu pracy. Wydłużenie autonomii może oznaczać mniejszy awaryjny strumień świetlny, dlatego wybór wersji 3-godzinnej nie może odbywać się bez ponownego sprawdzenia obliczeń fotometrycznych.
Projektant powinien zweryfikować:
- awaryjny strumień świetlny oprawy dla wybranego czasu pracy,
- rozsył światłości i wysokość montażu,
- wymagane natężenie oraz równomierność oświetlenia,
- liczbę i rozmieszczenie opraw,
- warunki środowiskowe, w tym temperaturę, zapylenie i wilgotność,
- pojemność źródła zasilania oraz sposób monitorowania instalacji.
Wybrane warianty opraw ONTEC S20 i ONTEC S30 umożliwiają dostosowanie czasu działania do wymagań projektu. W większych obiektach można zastosować system centralnego zasilania TM-CBM, którego konfigurację i pojemność dobiera się odpowiednio do wymaganej autonomii, liczby opraw i obciążenia instalacji.
Właściwe rozwiązanie w zakresie oświetlenia awaryjnego w obiektach wymaga współpracy projektanta, rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz użytkownika obiektu. TM Technologie wspiera ten proces, pomagając w określeniu wymaganej autonomii, wykonaniu obliczeń fotometrycznych oraz doborze opraw i systemu zasilania. Szczegółowe informacje można uzyskać w ramach wsparcia projektowego TM Technologie.
Wkład merytoryczny: Stefan Pawlik TM TECHNOLOGIE
Opracowanie: Marketing TM TECHNOLOGIE
Dowiedz się więcej o naszych produktach
