Budynek biurowy w zwykły dzień wydaje się przestrzenią prostą: korytarz, open space, kuchnia, klatka schodowa oraz inne pomieszczenia charakterystyczne dla tego typu obiektu. Wszystko jest czytelne, dopóki działa światło, a pracownicy działają według codziennej rutyny. Trudność pojawia się wtedy, gdy zanika zasilanie.
W biurach przebywają nie tylko pracownicy, którzy znają budynek, ale i klienci, kurierzy czy serwisanci. W przypadku alarmu nie każdy wie, gdzie jest najbliższe wyjście, którędy prowadzi droga ewakuacyjna i czy za drzwiami są schody, czy kolejna strefa budynku. Właśnie dlatego oświetlenie awaryjne w biurach jest ważnym systemem, który pomaga zachować orientację, ograniczyć panikę
i bezpiecznie opuścić obiekt.
Jakie przepisy prawne i normy regulują oświetlenie awaryjne w biurze?
Oświetlenie awaryjne w biurze musi spełniać wymagania wynikające z przepisów prawa budowlanego oraz norm technicznych. Najważniejsze znaczenie mają: ustawa Prawo budowlane, Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, PN-EN 1838, PN-EN 50172 oraz PN-EN 60598-2-22.
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych wskazuje, że budynki, w których zanik napięcia może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, powinny być wyposażone w samoczynnie załączające się oświetlenie awaryjne: zapasowe lub ewakuacyjne.
Norma PN-EN 1838 określa wymagania dotyczące oświetlenia awaryjnego, m.in.:
- natężenie światła;
- rozmieszczenie opraw;
- zasady oświetlania dróg ewakuacyjnych;
- zasady oświetlenia stref otwartych.
PN-EN 50172 dotyczy systemów awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego, czyli eksploatacji, testowania, konserwacji i dokumentowania systemu. PN-EN 60598-2-22 odnosi się natomiast do wymagań szczegółowych dla opraw stosowanych w oświetleniu awaryjnym. Ich zastosowanie jest proste: gdy podstawowe zasilanie przestaje działać, w budynku musimy szybko odnaleźć orientację swojego położenia
i sprawnie skierować się do wyjścia ewakuacyjnego.
Jak zaplanować rozmieszczenie oświetlenia awaryjnego?
W obiektach biurowych najważniejsze jest oświetlenie ewakuacyjne, które obejmuje podstawowe obszary:
- oświetlenie dróg ewakuacyjnych;
- oświetlenie stref otwartych;
- oświetlenie stref wysokiego ryzyka.
Oświetlenie dróg ewakuacyjnych prowadzi ludzi korytarzami, przejściami, klatkami schodowymi i wyznaczonymi trasami wyjścia. Ma pomóc zobaczyć kierunek, drzwi, schody, zmianę poziomu lub przeszkody na ciągach komunikacyjnych.
Oświetlenie stref otwartych jest stosowane tam, gdzie ludzie mogą przebywać na większej przestrzeni, np. open space, salach konferencyjnych, stołówkach czy pomieszczeniach wspólnych. Jego zadaniem jest ograniczenie chaosu i umożliwienie spokojnego dojścia do drogi ewakuacyjnej.
Oświetlenie stref wysokiego ryzyka stosuje się tam, gdzie przerwanie pracy lub nagła ciemność mogłyby spowodować dodatkowe zagrożenie. W biurach będą to raczej szczególne pomieszczenia techniczne niż typowe stanowiska pracy.
Gdzie w biurze należy zainstalować oświetlenie ewakuacyjne?
Oświetlenie ewakuacyjne powinno być rozmieszczone tam, gdzie człowiek w stresie może stracić orientację albo gdzie brak światła może opóźnić ewakuację. W obiektach biurowych są to przede wszystkim drogi ewakuacyjne:
- korytarze;
- przejścia;
- wyjścia ewakuacyjne;
- drzwi;
- klatki schodowe;
- miejsca zmiany kierunku;
- skrzyżowania korytarzy;
- punkty, w których zmienia się poziom posadzki.
Oprawy, np. popularne wśród naszych klientów oprawy awaryjne PRIMO, powinny znaleźć się także w pobliżu sprzętu przeciwpożarowego, takiego jak gaśnice, hydranty, przyciski ROP i PWP, oraz przy punktach pierwszej pomocy. W sytuacji zagrożenia te miejsca muszą być widoczne od razu.
Jakie natężenie światła jest wymagane dla dróg ewakuacyjnych i stref otwartych?
Dla dróg ewakuacyjnych wymagane natężenie oświetlenia jest minimum 1 lx wzdłuż środkowej linii drogi. Na centralnym pasie drogi, obejmującym nie mniej niż połowę jej szerokości, natężenie powinno wynosić co najmniej 50% tej wartości. Ważna jest także równomierność – stosunek Emin do Emax nie powinien być większy niż 1:40.
Jeżeli droga ewakuacyjna ma więcej niż 2 m szerokości, można potraktować ją jako kilka dróg o szerokości do 2 m albo oświetlić zgodnie z zasadami dla stref otwartych.
Dla stref otwartych minimalne natężenie na poziomie podłogi nie powinno być mniejsze niż 0,5 lx. Z obliczeń wyłącza się margines 0,5 m przy ścianach. Tu również stosunek Emin do Emax nie powinien być większy niż 1:40.
Jakie oprawy LED i systemy zasilania stosuje się w biurowcach?
W biurowcach najczęściej stosuje się oprawy awaryjne ONTEC i iTECH, oprawy ewakuacyjne z piktogramami oraz systemy zasilania dopasowane do wielkości i układu budynku. Mogą to być oprawy autonomiczne, czyli wyposażone we własny akumulator albo rozwiązania z centralnym zasilaniem.
Oprawy awaryjne ONTEC S20 i ONTEC S30 są energooszczędne, trwałe i dobrze sprawdzają się w systemach, które mają być gotowe do działania przez długi czas. System powinien działać najczęściej minimum 1 godzinę po zaniku zasilania podstawowego. Oznacza to konieczność kontroli baterii, testów funkcjonalnych, symulacji zaniku zasilania, sprawdzania czasu działania oraz dokumentowania przeglądów.
Największym błędem jest myślenie, że skoro oprawy są zamontowane, to temat został zamknięty. Oświetlenie awaryjne w biurze musi być zaprojektowane, wykonane, sprawdzane i utrzymywane tak, aby w krytycznym momencie nie zawiodło.
Na co dzień jest prawie niewidoczne. Ale gdy gaśnie światło, staje się jednym
z najważniejszych systemów w budynku – tym, który pomaga zobaczyć drogę ewakuacji i bezpiecznie dotrzeć do wyjścia końcowego.
Wkład merytoryczny: Maciej Nowacki TM TECHNOLOGIE
Opracowanie: Marketing TM TECHNOLOGIE
Dowiedz się więcej o naszych produktach
